individualisering uitkeringen: een goede stap naar oplossen woningnood

Leestijd: 3 minuten

Er zijn geen exacte cijfers beschikbaar over hoeveel mensen met een uitkering (zoals bijstand, WAO, WIA, AOW, etc.) graag zouden willen samenwonen. Het verlangen om samen te wonen hangt af van persoonlijke, sociale en financiële omstandigheden en wordt meestal niet apart gemeten in onderzoeken over uitkeringen.

Wel zijn er factoren bekend die samenwonen voor mensen met een uitkering kunnen beïnvloeden, zoals:

Financiële gevolgen: Samenwonen kan gevolgen hebben voor de hoogte van de uitkering, bijvoorbeeld omdat het inkomen van een partner wordt meegeteld bij het berekenen van de uitkering (toets op partnerinkomen). Dit speelt vooral een rol bij de bijstandsuitkering.
Sociale overwegingen: Veel mensen geven aan dat ze gezelschap en ondersteuning belangrijk vinden. Voor ouderen met een AOW-uitkering kan samenwonen aantrekkelijk zijn om eenzaamheid te verminderen.
Beperkingen vanuit de regelgeving: Sommige mensen zien samenwonen als financieel riskant vanwege complexe regels of het risico om (onbedoeld) fouten te maken in de melding van veranderingen in hun situatie.

Hoewel er geen exacte cijfers beschikbaar zijn over het aantal mensen met een uitkering die graag willen samenwonen, zijn er recente initiatieven die inzicht bieden in de behoefte en de uitdagingen die deze groep ervaart.

Samenwonen met uitkering

In 2023 voerde de gemeente Tilburg een pilot uit genaamd ‘Samenwonen op proef’. Deze pilot stelde bijstandsontvangers in staat om gedurende een jaar met hun partner samen te wonen zonder directe gevolgen voor hun uitkering. De resultaten waren positief: bijna alle deelnemers bleven na de proefperiode samenwonen. Voor degenen bij wie het samenwonen niet slaagde, bleek het aanhouden van de eigen woning dakloosheid te voorkomen. Deze aanpak werd door de betrokken inwoners zeer gewaardeerd en heeft geleid tot een structurele implementatie binnen het gemeentelijk beleid. (1)

Een soortgelijk initiatief is in april 2024 gestart door de gemeente Apeldoorn. Met de pilot ‘Proef samenwonen in de bijstand’ kunnen inwoners met een bijstandsuitkering maximaal zes maanden samenwonen met behoud van hun uitkering. Dit biedt hen de mogelijkheid om te ervaren of samenwonen bij hen past, zonder directe financiële consequenties. Daarnaast hoopt de gemeente dat dit initiatief bijdraagt aan een betere doorstroming op de woningmarkt, aangezien bij definitieve samenwoning vaak een woning vrijkomt voor anderen.(2)

Ook in Groningen kun je maximaal 4 maanden op proef samenwonen. De uitkering blijft gewoon doorlopen. Dit heet een kennismakingsperiode. Tijdens deze 4 maanden blijft de uitkering gewoon doorlopen. De inkomsten van de partner worden niet verrekend met de uitkering. Dit geldt ook als de partner zelfstandig ondernemer is. Ook het vermogen van uw partner (zoals een koopwoning) is niet van belang. (3)

.Zo biedt Almere vanaf 1 januari 2025 deze optie aan.(4)

Deze pilots tonen aan dat er onder bijstandsontvangers behoefte bestaat om samen te wonen, maar dat de huidige regelgeving en de angst voor financiële nadelen dit kunnen belemmeren. Door dergelijke initiatieven wordt onderzocht hoe beleid kan worden aangepast om mensen met een uitkering meer ruimte en zekerheid te bieden bij het nemen van deze belangrijke stap in hun persoonlijke leven.

Meer onderzoek nodig

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft geen specifiek onderzoek uitgevoerd naar het aantal mensen met een uitkering die graag willen samenwonen. Wel heeft het CBS in 2017 een rapport gepubliceerd waarin de redenen voor in- en uitstroom in de bijstand zijn onderzocht. Uit dit rapport blijkt dat 4% van de uitstroom in september 2016 te maken had met samenwonen, wat suggereert dat samenwonen een rol speelt bij veranderingen in bijstandsuitkeringen. (5)

Hoewel dit inzicht biedt in de dynamiek van samenwonen en bijstandsuitkeringen, geeft het geen direct antwoord op de vraag hoeveel mensen met een uitkering de wens hebben om samen te wonen. Er is behoefte aan verder onderzoek om deze specifieke vraag te beantwoorden.

Hoeveel mensen wonen alleen? Begin 2024 woonden er 3,3 miljoen mensen alleen.(8,9) Stel dat daar 10 procent van wil gaan samenwonen, omdat ze niet gekort worden op een uitkering, dat zijn dan 330 000 duizend mensen. Blijken er ineens 165 000 woningen beschikbaar!
Individualisering van uitkerinigen kan een grote bijdrage vormen in het ont-individualiseren van het wonen. Het verschil van ongeveer 500 europ per persoon voor het indivudualiseren van uitkeringen kost dan ongeveer 1,9 miljard. Het bouwen van 100 000 woningen kost 1 miljard per jaar.(6)

individualisering uitkeringen: een goede stap naar oplossen woningnood

individualisering uitkeringen: een goede stap naar oplossen woningnood

Vind ik leuk:

Gerelateerd

Dit delen:

Vind ik leuk:

Gerelateerd